Cục Hàng hải đã có hệ thống đài thông tin duyên hải Việt Nam hiện đại. Nhưng thiếu sự phối hợp nên hệ thống thông tin này gần như bị vô hiệu hóa trong thảm họa bão Chanchu.
Đã có hệ thống đài thông tin đạt tiêu chuẩn
Năm 2001, Cục Hàng hải đã xây dựng xong hệ thống đài Thông tin duyên hải từ nguồn vốn đầu tư ODA 35 triệu USD. Theo ông Hoàng Tất Thắng - cục phó Cục Hàng hải, thông qua quá trình đấu thầu, cục đã xây dựng hệ thống này với 28 triệu USD gồm 32 đài Thông tin duyên hải đặt từ Móng Cái đến Cà Mau, có khả năng phủ sóng trên nhiều tần số để cung cấp thông tin cho tàu bè hoạt động trên các đại dương.
Sáng qua (2-6), TS đã có mặt tại Công ty Thông tin điện tử hàng hải (Vishipel - trực thuộc Cục Hàng hải) đặt tại Hải Phòng để tìm hiểu hệ thống thông tin trên biển này. Ông Đỗ Xuân Trường, giám đốc công ty, cho biết:
Ngoài 29 đài Thông tin duyên hải đặt dọc theo chiều dài đất nước, hệ thống còn có một trung tâm xử lý thông tin đặt tại Hà Nội, một đài thông tin vệ tinh mặt đất Inmarsat Hải Phòng - còn gọi là trạm Land Hải Phòng) và một đài thông tin vệ tinh mặt đất Cospas - Sarsat (VNLUT/MCC). Hệ thống có chức năng cung cấp và chuyển tải thông tin 24/24g bao gồm: dịch vụ thông tin cấp cứu khẩn cấp, dịch vụ thông tin an toàn hàng hải, cảnh báo khí tượng (bão, áp thấp nhiệt đới, bản tin dự báo thời tiết biển, chỉ dẫn y tế) và dịch vụ thông tin công cộng trên biển.
Đối tượng phục vụ của hệ thống này bao gồm tất cả các cơ quan đơn vị, tổ chức hàng hải, các phương tiện hoạt động trên biển trong và ngoài nước. Trong đó, tàu thuyền đánh cá luôn được coi là đối tượng phục vụ ở mức ưu tiên vì chiếm tỉ lệ tai nạn trên biển nhiều nhất. Hệ thống đài Thông tin duyên hải hiện nay được đánh giá là đài chuẩn quốc gia và một trong những đài hàng đầu khu vực.
Năm 2005, thông tin của hệ thống đài Thông tin duyên hải đã hỗ trợ, điều động lực lượng cứu hộ hàng hải (Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng hải VN) cứu vớt được 1.043 người, cấp cứu khẩn cấp cho 188 tàu bè, trong đó phần lớn là tàu cá của ngư dân.
Nên đầu tư cho ngư dân
Trong cơn bão số 1 vừa qua, toàn bộ hệ thống hiện đại, trị giá hàng chục triệu USD trên vẫn không phát huy được tác dụng đối với các tàu cá VN. Theo ông Trường, đó là do sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng chưa thật sự được tốt. Ông Trường cho biết nhằm phát huy khả năng của hệ thống, hằng tháng cơ quan ông đều chủ động gửi thông tin hàng hải tới Bộ Thủy sản, đề nghị họ phối hợp cùng hỗ trợ bà con ngư dân.
Ông Trường còn nói năm 2002 Bộ Thủy sản dự định triển khai dự án “Hiện đại hóa thông tin quản lý nghề cá trên biển”, trong đó có phần đầu tư xây dựng một mạng lưới thông tin độc lập gồm 17 đài phát sóng ngắn đặt dọc bờ biển VN trị giá hàng chục triệu USD. Thật ra 17 đài này đều có chức năng tương tự và có vị trí trùng với các đài của hệ thống Thông tin duyên hải thuộc Cục Hàng hải quản lý.
“Chúng tôi cũng được mời góp ý. Thay vào đó chúng tôi đề xuất một phương án đơn giản, đỡ tốn kém hơn. Đó là thay bằng đầu tư mấy trăm tỉ đồng cho dự án của Bộ Thủy sản thì hãy đầu tư khai thác hệ thống có sẵn của chúng tôi. Đề nghị này của chúng tôi từ đó đến giờ đã mấy năm nhưng không thấy Bộ Thủy sản có ý kiến gì”.
Ông Hoàng Tất Thắng còn nhấn mạnh: “Lúc còn là giám đốc Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng hải, tôi đã sang Trung tâm Tìm kiếm cứu nạn của Bộ Thủy sản để phối hợp việc cung cấp thông tin cho các địa phương. Đến nay, sự hợp tác vẫn chỉ dừng lại ở mức đó.
Ông Thắng nói thêm: “Cái chúng ta đang cần là đầu tư phương tiện thu phát cho đội tàu thuyền của ngư dân. Nhiều ngư dân phàn nàn rằng trong bão số 1 vừa rồi họ thu được sóng của chúng tôi nhưng không được tốt bởi vì máy móc chưa đảm bảo, ăngten không đảm bảo hoạt động trong thời tiết xấu”.
Với quan điểm này, ông Thắng cho rằng cung cấp máy ICOM công suất 150W (giá 7-8 triệu đồng) cho tàu thuyền đánh cá của ngư dân để có thể bắt được sóng trong khoảng cách 1.000km, lắp đặt thiết bị nhận dạng tàu (IAS) phát tín hiệu 6 giây/lần để hệ thống đài Thông tin duyên hải xác định được vị trí tàu thuyền khi họ ở bất cứ địa điểm nào (3-4 triệu đồng/máy).
Ngoài ra cần trang bị thêm phao EPIRB (phát tín hiệu cấp cứu tự động khi sử dụng) để trạm Land Hải Phòng tiếp nhận vị trí bị nạn rồi điều lực lượng cấp cứu (2-3 triệu đồng/ phao). “Nếu được trang bị như thế thì chúng ta đã biết được tàu thuyền của mình đang ở đâu bất cứ lúc nào. Chỉ cần các đơn vị phối hợp để làm, chúng tôi sẵn sàng cung cấp dịch vụ miễn phí”.
Chúng ta đã có một hệ thống cảnh báo, thông tin cho tàu thuyền nhưng chưa có sự phối hợp tốt để đảm bảo an toàn sinh mạng ngư dân.
Sáng qua (2-6), TS đã có mặt tại Công ty Thông tin điện tử hàng hải (Vishipel - trực thuộc Cục Hàng hải) đặt tại Hải Phòng để tìm hiểu hệ thống thông tin trên biển này. Ông Đỗ Xuân Trường, giám đốc công ty, cho biết:
Ngoài 29 đài Thông tin duyên hải đặt dọc theo chiều dài đất nước, hệ thống còn có một trung tâm xử lý thông tin đặt tại Hà Nội, một đài thông tin vệ tinh mặt đất Inmarsat Hải Phòng - còn gọi là trạm Land Hải Phòng) và một đài thông tin vệ tinh mặt đất Cospas - Sarsat (VNLUT/MCC). Hệ thống có chức năng cung cấp và chuyển tải thông tin 24/24g bao gồm: dịch vụ thông tin cấp cứu khẩn cấp, dịch vụ thông tin an toàn hàng hải, cảnh báo khí tượng (bão, áp thấp nhiệt đới, bản tin dự báo thời tiết biển, chỉ dẫn y tế) và dịch vụ thông tin công cộng trên biển.
Đối tượng phục vụ của hệ thống này bao gồm tất cả các cơ quan đơn vị, tổ chức hàng hải, các phương tiện hoạt động trên biển trong và ngoài nước. Trong đó, tàu thuyền đánh cá luôn được coi là đối tượng phục vụ ở mức ưu tiên vì chiếm tỉ lệ tai nạn trên biển nhiều nhất. Hệ thống đài Thông tin duyên hải hiện nay được đánh giá là đài chuẩn quốc gia và một trong những đài hàng đầu khu vực.
Năm 2005, thông tin của hệ thống đài Thông tin duyên hải đã hỗ trợ, điều động lực lượng cứu hộ hàng hải (Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng hải VN) cứu vớt được 1.043 người, cấp cứu khẩn cấp cho 188 tàu bè, trong đó phần lớn là tàu cá của ngư dân.
Nên đầu tư cho ngư dân
Trong cơn bão số 1 vừa qua, toàn bộ hệ thống hiện đại, trị giá hàng chục triệu USD trên vẫn không phát huy được tác dụng đối với các tàu cá VN. Theo ông Trường, đó là do sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng chưa thật sự được tốt. Ông Trường cho biết nhằm phát huy khả năng của hệ thống, hằng tháng cơ quan ông đều chủ động gửi thông tin hàng hải tới Bộ Thủy sản, đề nghị họ phối hợp cùng hỗ trợ bà con ngư dân.
Ông Trường còn nói năm 2002 Bộ Thủy sản dự định triển khai dự án “Hiện đại hóa thông tin quản lý nghề cá trên biển”, trong đó có phần đầu tư xây dựng một mạng lưới thông tin độc lập gồm 17 đài phát sóng ngắn đặt dọc bờ biển VN trị giá hàng chục triệu USD. Thật ra 17 đài này đều có chức năng tương tự và có vị trí trùng với các đài của hệ thống Thông tin duyên hải thuộc Cục Hàng hải quản lý.
“Chúng tôi cũng được mời góp ý. Thay vào đó chúng tôi đề xuất một phương án đơn giản, đỡ tốn kém hơn. Đó là thay bằng đầu tư mấy trăm tỉ đồng cho dự án của Bộ Thủy sản thì hãy đầu tư khai thác hệ thống có sẵn của chúng tôi. Đề nghị này của chúng tôi từ đó đến giờ đã mấy năm nhưng không thấy Bộ Thủy sản có ý kiến gì”.
Ông Hoàng Tất Thắng còn nhấn mạnh: “Lúc còn là giám đốc Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng hải, tôi đã sang Trung tâm Tìm kiếm cứu nạn của Bộ Thủy sản để phối hợp việc cung cấp thông tin cho các địa phương. Đến nay, sự hợp tác vẫn chỉ dừng lại ở mức đó.
Ông Thắng nói thêm: “Cái chúng ta đang cần là đầu tư phương tiện thu phát cho đội tàu thuyền của ngư dân. Nhiều ngư dân phàn nàn rằng trong bão số 1 vừa rồi họ thu được sóng của chúng tôi nhưng không được tốt bởi vì máy móc chưa đảm bảo, ăngten không đảm bảo hoạt động trong thời tiết xấu”.
Với quan điểm này, ông Thắng cho rằng cung cấp máy ICOM công suất 150W (giá 7-8 triệu đồng) cho tàu thuyền đánh cá của ngư dân để có thể bắt được sóng trong khoảng cách 1.000km, lắp đặt thiết bị nhận dạng tàu (IAS) phát tín hiệu 6 giây/lần để hệ thống đài Thông tin duyên hải xác định được vị trí tàu thuyền khi họ ở bất cứ địa điểm nào (3-4 triệu đồng/máy).
Ngoài ra cần trang bị thêm phao EPIRB (phát tín hiệu cấp cứu tự động khi sử dụng) để trạm Land Hải Phòng tiếp nhận vị trí bị nạn rồi điều lực lượng cấp cứu (2-3 triệu đồng/ phao). “Nếu được trang bị như thế thì chúng ta đã biết được tàu thuyền của mình đang ở đâu bất cứ lúc nào. Chỉ cần các đơn vị phối hợp để làm, chúng tôi sẵn sàng cung cấp dịch vụ miễn phí”.
Chúng ta đã có một hệ thống cảnh báo, thông tin cho tàu thuyền nhưng chưa có sự phối hợp tốt để đảm bảo an toàn sinh mạng ngư dân.
Theo Tuổi trẻ